Dania

W Kopenhadze 16 kwietnia 2024 rano wybuchł pożar w zabytkowym gmachu Starej Giełdy Papierów Wartościowych z 1625 roku. W środku znajdowało się wiele zabytkowych obrazów i innych cennych przedmiotów1.Ogromna strata dla Duńczyków i światowego dziedzictwa kultury. Budynek był  jednym z najstarszych i najbardziej charakterystycznych budynków stolicy Danii. Przez sześć lat miałem okazję pracować w biurach w bezpośrednim sąsiedztwie tego zabytku.

Za czasów Słani to Post Danmark A/S była krajowym dostawcą usług pocztowych w Danii. Została założona jako w pełni państwowa spółka akcyjna w 1995 r. w następstwie wysiłków na rzecz liberalizacji politycznej. Post Danmark przejęło koncesję na dostarczanie poczty (duński: befordringspligt) od swojego poprzednika, departamentu rządowego Postvæsenet, który został założony w 1624 roku. Post Danmark A/S została przekształcona w spółkę akcyjną w 2002 roku. W 2005 r. 22% akcji firmy zostało sprzedanych do CVC Capital Partners; 3,5% akcji firmy zostało częściowo sprzedanych pracownikom z dyskontem, częściowo zachowanych w rezerwie na program motywacyjny dla kadry zarządzającej. W 2009 r. spółka została połączona ze szwedzkim Posten AB, tworząc PostNord, wspólną spółkę pocztową Danii i Szwecji2

Co do samego procesu projektowania i drukowania znaczków, zajmowała się tym drukarnia należąca do poczty duńskiej Frimærketrykkeriet z siedzibą w Ballerup pod Kopenhagą. Po przejęciu działalności pocztowej przez PostNord zawarta została umowa z Cartor Security3 na produkcję duńskich i szwedzkich znaczków. W 2017 roku zarówno drukarnia duńska jak i szwedzka zostały zamknięte, a produkcję znaczków przeniesiono do Cartor Security Printing, globalnej firmy specjalizującej się w znaczkach. Organizacja ta ma siedzibę we Francji i Wielkiej Brytanii i zaopatruje firmy pocztowe oraz innych klientów na całym świecie. W styczniu 2024 roku Cartor Security Printers przejęty został przez Spectra Systems, amerykański koncern i światowego lidera w dziedzinie szyfrowania elektronicznego, systemów uwierzytelniania i oprogramowania zabezpieczającego do gier.

Za drugi motyw przewodni dla strony duńskich znaczków, poza budynkiem Giełdy w Kopenhadze, przyjąłem sztych wykonany przez Słanię, ukazujący historyczny budynek Poczty Duńskiej w Kopenhadze, zlokalizowany również w samym centrum, nieopodal budynku giełdowego.

Według katalogu Post & Tele Museum, Czesław Słania wykonał dla Poczty Duńskiej 248 sztychów znaczków (bez uwzględniania odmian kolorystycznych) w okresie od 1962 do 1987 roku. Szczegóły można prześledzić na stronie tego muzeum4. Dla porządku w opisie każdego znaczka podaję dodatkowo numer katalogowy poczty duńskiej. W większości znaczki w tym okresie były drukowane zarówno na zwykłym papierze jak i na popierze fluorescencyjnym. W numeracji katalogu MICHEL umieszczone są dodatkowe wyróżniki, x – dla zwykłego papieru oraz y – dla papieru fluorescencyjnego.

W początkowym okresie pracy Słani dla Poczty Danii nie powierzano mu wykonania całych znaczków pocztowych. Przez pewien czas wykonywał  pomniejsze prace związane z rytowaniem liczb do znaczków frachtowych czy rytowaniem numerów do znaczków obiegowych wcześniej wykonanych przez innych rytowników, dla których z uwagi na nowe nominały powstawała potrzeba dorobienia nowych liczb. Do takich prac zaliczyć można liczby do znaczków frachtowych DSB, liczby do znaczków Lille Rigsvåben 1946 oraz Bølgelinje 1933 (z falistą linią). Niestety trudno z całą pewnością ustalić do których znaczków Słania wykonywał ryty liczb. Według katalogu Post # Tele Museum w Kopenhadze liczby sztychowane przez Słanię  były tylko w dwóch przypadkach - Bølgelinje 1933 dk-0430 i dk-0952 (Mi#427 i Mi#963).

  • Mi#427xy, Słania wykonał tylko liczbę 25

    Mi#427xy, Słania wykonał tylko liczbę 25

  • Mi#963, Słania wykonał tylko liczbę 25

    Mi#963, Słania wykonał tylko liczbę 25

Tymczasem, jak informuje Ann Mette Heindorff na swojej stronie, powołując się na Erika Jensena ówczesnego nadinspektora w Muzeum Poczty i Telekomunikacji (Overinspektør på Post & Tele Museum) liczby były rytowane przez Słanię w kilku innych znaczkach tej serii (Mi#410xy, 456y, 512, 525xy, 556, 572, 648, 744, 745, 963). Powołując się na to samo źródło, rytowanie liczb potwierdzone jest na stronie Amm Mette Heindorff na znaczkach serii Lille Rigsvåben 1946 – Mi#400x, 401x, 402xy, 433, 434, 461, 462, 499, 500, 513, 526, 527, 528, 586, 684, 762 (odpowiednio według katalogu muzeum poczty dk-0403, dk-0404, dk-0405, dk-0436, dk-0437, dk-0464, dk-0465, dk-0501, dk-0502, dk-0515, dk-0528, dk-0529, dk-0530, dk-0587, dk-0680, dk-0758).

Do tego Vincente López na swoje stronie internetowej powołuje się na przytaczaną w tekście korespondencję z tymże Erikiem Jensenem, gdzie potwierdza on wykonanie liczb przez Słanię na znaczkach wymienianych przez Ann Mette Heindorff, ale dodaje jeszcze liczby do Duńskiego Festiwalu Baletu i Muzyki w Kopenhadze – Mi#435xy (dk-0438) oraz do znaczka z portretem króla Frederik IX 1961 – Mi#416 (dk-0419).

Katalog znaczków duńskich Post & Tele Museum w Kopenhadze dosyć szczegółowo odnotowuje kto wykonał sztych do znaczka razem z informacją kto rytował liczby. Ponieważ informacje o rytach liczb Słani nie są ujęte, wystąpiłem do władz muzeum o zweryfikowanie tych danych, ale dotąd nie udało mi się uzyskać żadnej odpowiedzi. Przytaczam jednak te znaczki w kolejności chronologicznej w dalszych rozdziałach. .